Artikel misselijkheid braken bij kanker chemoBraken en misselijkheid kunnen verschillende oorzaken hebben. In 25% van de gevallen zijn meerdere oorzaken van misselijkheid en braken aanwijsbaar die tegelijkertijd voorkomen en elkaar kunnen versterken. Het tijdstip waarop braken optreedt, de hoeveelheid en de consistentie van het braaksel geven aanwijzingen over de onderliggende oorzaak.

Misselijkheid duurt soms langer dan de periode van braken en wordt als hinderlijker omschreven. Braken kan een gevoel van opluchting geven. (Langdurig) braken kan leiden tot een verminderde inname van vocht en voeding, dehydratie, ondervoeding, aspiratiepneumonie (vooral bij oudere patiënten) en oesofagitis. Door braken kan orale medicatie moeilijk of niet meer worden ingenomen. Zeer ernstig braken kan leiden tot het onderbreken of zelfs staken van de anti-tumorbehandeling.

Aandachtspunten:

  • Overleg met de arts over de mogelijke oorzaak van de misselijkheid en het braken:
    • Opgeven van onverteerd, niet zuur voedsel direct na het slikken wijst op een passageprobleem in de slokdarm.
    • Braken enige uren na de maaltijd wijst op een vertraagde maagontlediging.
    • Kleine hoeveelheden braken met een wisselende mate van misselijkheid en een uitgezette maag met vocht wijzen op een gastroparese. Ook braken van grote hoeveelheden vocht kan wijzen op een gastroparese.
    • Braken in combinatie met een toename van de buikomvang en kortademigheid wijst op ascites.
    • (Ochtend)braken, vaak zonder misselijkheid, of explosief braken gecombineerd met hoofdpijn en/of neurologische uitval wijst op drukverhoging in de hersenen.
    • Houdingsafhankelijke misselijkheid en braken kan optreden bij stase of vocht in de maag en infiltratie van het mesenterium of peritoneum.
    • Braken in combinatie met dorst, veel plassen, obstipatie, sufheid en/of verwardheid kan wijzen op een elektrolytenstoornis.
    • Cytostatica varieert van sterk emetogeen tot nauwelijks emetogeen. Zie tevens SIB op maat.
  • Ga na of de patiënt orale voeding kan en mag gebruiken en overleg met de arts over het gebruik van medicatie zoals anti-emetica, laxantia en prokinetica.
  • Ga na of de voorgeschreven medicatie ingenomen kan worden en goed wordt gebruikt.
  • Geef uitleg over de oorzaak van de misselijkheid en/of het braken en leg uit dat dit niet altijd aan de voeding hoeft te liggen.
  • Wijs op een goede houding zoals rechtop blijven zitten tijdens en na de maaltijd, niet direct gaan liggen en een snelle verandering in lichaamshouding vermijden.
  • Controleer de vochtbalans door kleur en hoeveelheid van urine na te vragen bij de patiënt.
  • Wijs op een goede mondverzorging, vooral bij herhaald braken.
  • Adviseer frisse lucht en een goede ventilatie.
  • Leg niet teveel druk op het moeten eten en drinken.
  • Overleg met de patiënt en andere hulpverleners over de inzet van complementaire zorgvormen en psychologische technieken.
  • Als de misselijkheid en/of braken tot gewichtsverlies leiden, verwijs dan door naar de diëtist.
  • Bespreek met de patiënt deze voedingstips en geef ze eventueel mee. De voedingstips kunt u hier vinden: http://www.voedingenkankerinfo.nl/voedingstips-bij-misselijkheid-en-braken/