Voeding en kanker onbedoeld gewichtsverlies bij kankerNaast gewichtsverlies komt ook onbedoelde gewichtstoename voor bij kanker. Overgewicht dat ontstaan is tijdens en na een behandeling van kanker blijkt vooral sarcopene obesitas te zijn: een vorm van ondervoeding die wordt gekenmerkt door verlies van spiermassa en spierkracht en die gepaard gaat met een toegenomen vetmassa en (ernstig) overgewicht. Het ontstaan van sarcopene obesitas bij kanker is nog niet goed opgehelderd.

Mogelijke oorzaken zijn:

  • Chemotherapie, al dan niet in combinatie met hormoontherapie.
  • De overgang bij vrouwen, en hormoontherapie bij mannen met prostaatkanker.
  • Een veranderde leefstijl met minder lichaamsbeweging.
  • Een te hoge energie-inname

N.B. Bij ascites of oedeem is er ook sprake van gewichtstoename, maar die wordt veroorzaakt door vocht. Bij corticosteroïden wordt de eetlust gestimuleerd en  wordt het onderhuids vet op de romp en in het gezicht opgeslagen. Bij onbedoelde stijging van het lichaamsgewicht is de patiënt lang niet altijd ook meer gaan eten. Wel is de balans tussen inname en verbruik verstoord. Dat wil zeggen: er wordt meer voeding gebruikt dan er wordt verbruikt. Als voeding niet alleen de hoofdoorzaak is van de gewichtsstijging, is het moeilijk om door voedingsmaatregelen het toegenomen gewicht weer naar beneden te krijgen.

Aandachtspunten

  • Sluit uit dat gewichtstoename het gevolg is van vochttoename zoals bij ascites of oedeem.
  • Sluit ook gewichtstoename als gevolg van corticosteroïden uit. Voedingsmaatregelen zijn doorgaans niet zinvol in de situaties waarbij corticosteroïden bij de behandeling van kanker worden gegeven.
  • Leg de mogelijke oorzaken van onbedoelde gewichtsstijging uit. Bespreek dat voeding en lichaamsbeweging de enige beïnvloedbare factoren zijn en dat het aanpassen van de leefstijl niet altijd tot het gewenste resultaat leidt, ondanks minder eten en meer beweging.
  • Stimuleer lichaamsbeweging, bij voorkeur onder deskundige begeleiding zoals bij revalidatieprogramma’s onder begeleiding van een sportarts of sportfysiotherapeut. Het meest effectief is matig intensieve lichaamsbeweging, bestaande uit kracht- of weerstandstraining en aerobe of duurtraining, gedurende ten minste dertig minuten per dag.
  • Bespreek met de patiënt deze voedingstips en geef ze eventueel mee. Voedingstips kunt u hier vinden: http://www.voedingenkankerinfo.nl/hoe-kan-ik-voorkomen-dat-ik-aankom-tijdens-de-behandeling/.