Voeding en Kanker info - Bacterien & HygieneDe richtlijn hygiënische voeding, voorheen kiemarme voeding, is een richtlijn die tot doel heeft dat de voeding zo min mogelijk schimmels, gisten en ziekteverwekkende bacteriën bevat. De richtlijn hygiënische voeding wordt geadviseerd bij sommige vormen van kanker (zoals leukemie) die behandeld worden met  intensieve chemotherapie.

Door intensieve chemotherapie daalt het gehalte aan witte bloedlichaampjes , waardoor de afweer tegen infecties sterk vermindert.  Ook kan hygiënische voeding nodig zijn na een stamceltransplantatie als medicijnen moeten worden gebruikt die de afweer onderdrukken. Doel van de hygiënische voeding is het voorkomen van voedselinfecties. Bij een verminderde afweer is er een grotere kans op een voedselinfectie.

Er is sprake van een verminderde afweer bij:

  • de “dip” na chemotherapie, dat wil zeggen dat de witte bloedcellen (leucocyten) verlaagd zijn.
  • Verminderde barrière functie van de darm, na chemotherapie en/of bestraling, of bij omgekeerde afstoting (GVHD) van het maagdarmkanaal
  • Het gebruik van afweer onderdrukkende medicatie

Voor wie geldt de Hygiënische voedingsrichtlijn?

De hygiënische voedingsrichtlijn geldt indien u preventieve antibiotica (SDD medicatie) en/of afweeronderdrukkende medicijnen gebruikt:

  • Preventieve antibiotica (SDD medicatie) is een combinatie van minimaal 2 van de volgende medicijnen: fluconazol®, ciproxine®, colistine® of cotrimoxazol­­®
  • Afweeronderdrukkende medicatie: Neoral®, Prograft® en Cellcept®, en/of prednison® (vanaf 0,5 mg/kg/dag)

Wat zijn de voedingsadviezen bij een verminderde weerstand? 

Gebruik geen:

  • Rauw vlees(waren) zoals biefstuk, rosbief, carpaccio, tartaar; filet americain, rosbief, rauwe ham, parmaham, ossenworst, theeworst,
  • Boerenmetworst, chorizo, salami, cervelaat, Franse droge worst.  Goed verhit zijn deze producten wel toegestaan.
  • Leverworst, leverpastei, paté.
  • Rauwe vis, zoals rauw tonijn, sushi. Voorverpakte gerookte vis; zoals gerookte zalm, makreel en paling. Rauwe schelpdieren zoals oester.
    Haring, dagvers, is toegestaan.
  • Zachte rauwmelkse kaas (au lait cru) en rauwe melk. Rauwe/zacht gekookte eieren, dooier moet gestold zijn.
    Boerenkaas en schimmelkaas van gepasteuriseerde melk is toegestaan.
  • Probiotica zoals Yakult, Vifit, Actimel en Activia.

Hoe gaat u hygiënisch met voedsel om?

Bereiden

  • Groente en fruit goed wassen onder stromend water, deze dienen vers en onbeschadigd te zijn. Al gewassen voorverpakte groenten dienen nogmaals gewassen te worden. Kiemgroenten zoals taugé, tuinkers en alfalfa, onderdompelen in kokend water, indien u het rauw gebruikt.
  • Verhit vlees, vis, kip en ei door en door.
  • Verhit van te voren bereid gerecht door en door en maximaal 1 keer.
  • Was voor de bereiding en het eten van de maaltijd de handen.
  • Verschoon dagelijks de thee-, hand- en vaatdoekjes.
  • Gebruik schoon keukengerei van kunststof, glas of metaal (planken, pollepels).
  • Houdt vuile en rauwe producten apart van schone en bereide producten, voorkom dat bacteriën van rauwe op bereide producten worden overgebracht via handen, snijplank, bord of ander keukengerei.
  • Ontdooi bevroren vlees in de koelkast of in magnetron. Spoel het dooivocht weg met heet water. Veeg gemorst dooivocht weg met keukenpapier.
  • Strooi niet zelf met peper, vermijd vooral het inademen van deeltjes (schimmelsporen) Pel niet zelf noten, vermijd vooral het inademen van deeltjes (schimmelsporen).

Bewaren

  • Laat melkproducten niet langer dan 2 uur buiten de koelkast laten staan, gooi deze daarna weg.
  • Bewaar bederfelijke producten in de koelkast.
  • Koel een gerecht dat niet direct gegeten wordt snel af, bijvoorbeeld in een bak met water.
  • Gebruik geen producten die langer dan een uur warm gehouden worden.
  • Bewaar een van te voren bereid gerecht maximaal 2 dagen, afgedekt in de koelkast.
  • Dek voedsel af, ook in de koelkast.

Hoe lang kan ik voedingsmiddelen bewaren?

Over het algemeen geldt, hoe korter voeding bewaard wordt hoe veiliger. Let op de houdbaarbaarheidsdatum en bewaarinstructies op de verpakking. Indien op de verpakking een kortere bewaartermijn wordt aangegeven dan in onderstaande tabel dan dient de termijn op de verpakking te worden aangehouden.

Bewaartijden van geopende verpakkingen of producten zonder houdbaarheidsdatum In de koelkast (max 7°C) In de diepvries (max -18°C)
Gesneden en gewassen groenten (ook ongeopend) 1 dag 12 maanden (eerst blancheren)
Bladgroenten (sla, andijvie, spinazie) 2 dagen
Aardbeien, bessen, bramen,frambozen, kersen 3 dagen 12 maanden
Appels, peren 1 maand
Geopende melkproducten 4 dagen
Geopende vruchtensappen 4 dagen
Rauw vlees (rund, varken, kip) 2 dagen 9 maanden
Rauw varkensvlees 2 dag 4 maanden
Rauw bewerkt vlees (gehakt, hamburger, slavink) 1 dag 3 maanden
Vleeswaren (alleen toegestane soorten) 4 dagen 3 maand
Rauwe magere vis, rauwe garnalen 2 dagen 6 maanden
Rauwe vette vis 2 dagen 3 maanden
Rauwe mosselen 1 dag
Gebakken vis, gekookte garnalen, gekookte mosselen 1 dag 3 maanden
Zoute haring 1 dag 3 maanden
Gerookte vis (niet voorverpakt) 2 dagen 3 maanden
Rauw ei 4 weken
Gekookt ei 1 week
Stuk jonge kaas, smeerkaas, geraspte kaas 1 week 3 maanden
Stuk oude kaas 2 weken 3 maanden
Plakken kaas, zachte kaas 4 dagen
Brood 4 dagen 4 weken
Salades zoals huzarensalade, eiersalade 3 dagen
Bereide soep 2 dagen 3 maanden
Groenten uit blik of glazen pot 2 dagen 3 maanden
Restjes 2 dagen 3 maanden
Gebak met slagroom 1 dag 1 maand
Gebak zonder slagroom 3 dagen 3 maanden
Gebaseerd op de bewaarwijzer van Het Voedingscentrum.

Eten bij derden

Vraag na bij eten wat door anderen bereid is (snackbar, restaurant, broodjeszaak) of de voeding voldoet aan deze hygiënische voedingsrichtlijnen. Afhaal restaurants houden de voeding doorgaans langer dan een uur warm en zijn dan niet geschikt.

Eten van thuis tijdens opname

U kunt een warme maaltijd van thuis laten meenemen. Zorg dat de maaltijd is bereid volgens bovenstaande adviezen. Neem de maaltijd mee in een koeltas met koelelementen.  In de afdelingskeuken maaltijd verhitten. (4½min op 900 W). Roer tussentijds door.