Ja, dat is normaal. Een groot deel van de patiënten met kanker merkt een verandering in de smaak. Dit kan zowel door de ziekte als door de behandeling komen.

Wanneer het eten niet meer aangenaam smaakt verdwijnt ook het plezier in eten. De dagelijkse maaltijden kunnen een teleurstelling worden.

Smaak kan veranderen door behandeling

De smaakbeleving verandert doordat de smaakdrempels (wanneer proef je een bepaalde smaak) voor zoet, zout, zuur en bitter zowel verhoogd als verlaagd kunnen zijn. Hierdoor proeft u het eten anders of vindt u het niet meer smaken. Zelfs water kan een vieze smaak hebben.

Het veranderen van de smaak kan veroorzaakt worden door de ziekte zelf of door de behandelingen. Zo kan door chemotherapie het eten naar metaal gaan smaken, bitter gaan smaken of juist helemaal geen smaak meer hebben. Deze veranderingen in de smaak kunnen tijdelijk zijn maar ook lang voortduren. Door bestraling in het mond-keelgebied kan de smaak ook veranderen. Door de verminderde speekselproductie kan de smaakbeleving minder zijn omdat met een droge mond minder goed kan worden geproefd. In een studie waarbij bijna 200 kankerpatiënten zijn onderzocht (met long-, alvleesklier- of dikke darmkanker) die verschillende chemotherapie kregen, is weinig verschil gevonden in de mate van smaakverandering bij de onderzochte chemotherapieën. Misselijkheid kan dus optreden onafhankelijk van de soort chemotherapie.

Als u voor de ziekte of voor de behandeling niet van zoetigheden hield maar wel van hartige gerechten, kan het zijn dat u tijdens de behandeling juist een voorkeur voor zoete producten ontwikkelt en een afkeer van hartige producten. Het kan voor u en uw naasten dus lastig zijn om te bedenken waar u zin in hebt. Wat u voorheen lekker vond, valt nu tegen. Het omgekeerde komt echter ook voor. Wat u voor de ziekte of behandeling niet at, kan nu juist lekker zijn. In een studie die keek naar wat mensen zelf doen bij smaakverandering hebben patiënten aangegeven dat (veel) water drinken bij een maaltijd helpt om klachten zoals een droge mond of een vieze smaak, te verminderen.

Een nadeel van veel water drinken tijdens het eten is dat er snel een vol gevoel kan optreden, waardoor er minder gegeten kan worden. Dit is niet gunstig voor patiënten die voldoende moeten eten om het gewicht op peil te houden. Zij kunnen beter vaak kleine slokjes drinken in plaats van een groot glas in een keer.

 Recepten

Op de receptenpagina van deze website vindt u recepten voor bij smaakveranderingen. Naar de recepten >

De smaakvoorkeur kan wisselen

De smaak kan heel snel wisselen. Zo kan het voorkomen dat uw naasten op uw verzoek iets hebben klaargemaakt, wat u na de eerste hap al tegenstaat. Daarom is het belangrijk om in deze periode nieuwe producten te proberen en veel af te wisselen. Toch kan het ook zijn dat u het een volgende keer wel weer lust. Het is dus goed om te blijven proberen. Soms wil het ook helpen u niets van de smaak van het eten voor te stellen maar puur ‘met uw verstand te eten’ omdat eten nu eenmaal moet. Het blijven hopen op iets lekkers levert vaak teleurstelling op.

Studies laten zien dat patiënten met smaakverandering geven vaak aan dat zij extra zoete dranken of etenswaren beter konden proeven en daar ook meer van gingen drinken of eten. Voor patiënten die extra moeten eten om het gewicht op peil te houden is dit prima. Maar voor mensen met overgewicht of risico op gewichtstoename tijdens de behandeling is dit ongunstig. Om een sterkere smaak aan producten te geven met minder calorieën kan citroensap worden toegevoegd. Voor hartige producten zijn zout, peper, pikante sauzen, kruiden en specerijen een mogelijkheid om meer smaak aan eten te geven. Bij een pijnlijke mond moet er echter wel opgepast worden met scherpe kruiden en specerijen in het eten. Soms wordt juist voeding met een neutrale milde smaak beter gewaardeerd.

Als u echt een afkeer tegen een product hebt, kunt u dit beter een tijdje weglaten. Dit is vaak het geval bij gebakken of gebraden vlees. Vervang vlees door vis, (koude) gebakken kip, vleeswaren, kaas, een eiergerecht of vegetarische producten. Ook kunt u vlees door een saus verwerken, zoals bij spaghettisaus.

Meer lezen

Op de website Beleef je Smaak vindt u smaakvolle recepten. www.beleefjesmaak.nl

Varieer met de temperatuur van eten en drinken

De temperatuur van uw eten en drinken beïnvloedt de smaak; warme gerechten hebben een sterkere smaak dan (ijs)koude. Probeer uit op welke temperatuur de gerechten het beste smaken: direct uit de koelkast of juist op kamertemperatuur, heel warm of juist deels afgekoeld.

Reuk en smaak gaan samen. Als uw reuk verminderd is, proeft u veel minder. U kunt uw smaak verbeteren door goed te kauwen. Zo komen veel voedseldeeltjes achter op de tong. De smaak van het eten kan zich verspreiden in uw mond en keel. U kunt dan beter proeven.

Goede mondverzorging belangrijk bij vieze smaak

Een vieze smaak in de mond kan worden veroorzaakt door te weinig drinken. Zorg daarom dat u voldoende drinkt (minstens 1,5 liter per dag). Soms verdwijnt een vieze smaak even door iets met een sterke smaak te eten, bijvoorbeeld een pepermuntje. Ook een goede mondverzorging kan (tijdelijk) een vieze smaak verminderen.

Zorg dat uw eten er aantrekkelijk uitziet. Dit beïnvloedt de smaak. Friszure voedingsmiddelen als fruit, yoghurt, komkommer, een salade maar ook haring zijn vaak aantrekkelijk qua smaak.

Supplementen om smaak te verbeteren

Zinksulfaat wordt regelmatig genoemd als supplement om smaakverandering tegen te gaan of te herstellen. Zink is betrokken bij de ontwikkeling van de smaakpapillen. Een tekort aan zink komt voor bij ondervoeding en verstoort de smaak. In een studie bij patiënten met kanker in het hoofdhals gebied is gedurende de radiotherapie en een maand daarna aan één groep zinksulfaat gegeven en aan de andere groep niet. De groep die zinksulfaat had gekregen had niet minder klachten van smaakverandering dan de groep zonder zinksulfaat. Er is dus geen bewijs dat zinksulfaat bij deze groepen patiënten helpt om de smaak te verbeteren. Ook glutaminezuur is onderzocht op het voorkomen of verminderen van smaakveranderingen. Lees meer over glutaminezuur op Kan ik glutamine gebruiken ter voorkoming of behandeling van mucositis? In deze studie is er specifiek gekeken naar chemotherapie met taxanen. Ook in deze studie werden geen verschillen in smaakverandering gevonden tussen de groep die glutamine kreeg en de groep zonder glutamine.