Drinkvoeding is een gebruiksklare vloeibare voeding voor medisch gebruik met veel energie en voedingsstoffen, aangevuld met vitamines en mineralen. Aan sommige drinkvoedingen zijn extra eiwit, vezels, visolie of andere stoffen toegevoegd. Drinkvoeding is heel gebruiksvriendelijk en is gemakkelijk om mee te nemen.

 

Oorsprong

In de volksmond wordt drinkvoeding ook wel astronautenvoeding, energiedrank of nutridrank genoemd.

De term ‘astronautenvoeding’ stamt uit de tijd dat de eerste bemande ruimtevluchten mogelijk werden. Voor de astronauten, die meerdere dagen in de ruimte moesten verblijven, is gezocht naar pillen of drankjes die konden worden gebruikt bij gewichtloosheid, die alle noodzakelijke voedingsstoffen bevatte en vrijwel helemaal door het maagdarmkanaal werd opgenomen zodat er weinig resten (ontlasting) overbleef. De medische wetenschap heeft dankbaar gebruik gemaakt van de resultaten van deze zoektocht en een medische voedingslijn ontwikkeld. Pillen bleken niet zo geschikt, want dan moeten heel veel pillen worden geslikt. Maar drankjes kunnen wel in een klein volume alle voedingsstoffen bevatten: dat is drinkvoeding geworden.

De term energiedrank is niet helemaal juist omdat drinkvoeding veel meer voedingsstoffen bevat dat alleen energie zoals sommige sportdranken.

De term nutridrank is een soortnaam die is ontstaan omdat de firma Nutricia al vroeg een hele eigen lijn drinkvoedingen op de markt bracht. Maar intussen zijn er meerdere fabrikanten die verschillende typen drinkvoedingen aanbieden.

Waarom drinkvoeding?

Soms is het lastig om voldoende te kunnen eten omdat kauwen of slikken lastig is. Het kan ook zijn dat door slechte eetlust en aversie maar weinig kan worden gegeten van gewone voeding. En het kan nodig zijn om tijdelijk meer energie en voedingsstoffen binnen te krijgen. Met drinkvoeding is het mogelijk om extra energie en voedingsstoffen naar binnen te krijgen.

Gebruik van drinkvoeding

Drinkvoeding wordt vooral als aanvullende voeding gebruikt naast de normale voeding. Vaak worden er 2 tot 3 flesjes extra op een dag genomen afhankelijk hoeveel men gewoon kan eten. Deze hoeveelheid levert naast een de aanvulling van calorieën en eiwitten ook vitamines en minderalen.

Drinkvoeding zou ook gebruikt kunnen worden ter vervanging van de volledige voeding, dan zijn meer dan 5 flesjes nodig. In die situatie is het goed om met de diëtist te overleggen of drinkvoeding wel een goede oplossing is. Overleg met een diëtist is aan te raden, welke soort en hoeveel drinkvoeding u nodig heeft. Als meer dan 4 flesjes per dag nodig zijn, kan overstappen op sondevoeding een optie zijn.

Advies van de diëtist verbetert het effect

Drinkvoeding lijkt vrij gemakkelijk in gebruik. Uit onderzoek is gebleken dat drinkvoeding op korte termijn (ongeveer 1 maand) de inname van energie en voedingsstoffen effectiever kan verhogen, dan gewone voeding. Maar uit onderzoek komt ook naar voren dat bij langer gebruik alleen gunstige effecten op het gewicht en de spieropbouw/-behoud optreden als de diëtist de drinkvoeding inpast in het voedingspatroon. Er treedt heel gemakkelijk een verdringingseffect op dat wil zeggen dat de drinkvoeding wel wordt gebruikt, maar dat men daardoor zoveel minder van de gewone voeding eet dat de winst aan energie en voedingsstoffen per saldo niet groot of er helemaal niet is.

Voor een goed effect is het daarom noodzakelijk om bij een consult met de diëtist de drinkvoeding te bespreken. De diëtist zal na het bepalen van de voedingsbehoefte, bespreken welke doelen kunnen worden gerealiseerd, welk voedingspatroon kan worden aangehouden, of drinkvoeding wel een goede oplossing is en welke type en hoeveelheid drinkvoeding het best kunnen worden gebruikt. De diëtist kan ook bekijken of u geen overdosis van b.v. bepaalde vitamines en mineralen binnen krijgt. De diëtist zal gedurende de periode dat u drinkvoeding gebruikt regelmatig contact met u hebben om na te gaan of het advies moet worden bijgesteld.

Zijn er nadelen?

Een nadeel van drinkvoeding is het verzadigde gevoel, vooral wanneer men toch al snel last heeft van een vol gevoel. Door de hoeveelheid voedingsstoffen per flesje is het een machtige drank die heel rustig gedronken moet worden.

Een nadeel kan ook zijn dat er van drinkvoeding teveel wordt verwacht. Dat geldt vooral als de achteruitgang in gewicht en conditie wordt veroorzaakt door progressie van kanker en als de patiënt in de laatste fase van zijn ziekte is komen te verkeren. Een patiënt eet en drinkt geleidelijk aan steeds minder en dat is een natuurlijk proces. Extra voeding lost dat probleem niet op en werkt zelf averechts omdat de geconcentreerde voeding te zwaar is voor het lichaam.

Wat als ik moeite heb met grote hoeveelheden?

De meeste drinkvoedingen bevatten ongeveer 300 kcal per flesje. Wanneer er een probleem is met de hoeveelheid die gedronken moet worden, kan worden gekozen voor extra geconcentreerde drinkvoeding. Er zitten dan bijvoorbeeld 400 kcal en meer voedingsstoffen in een flesje of 300 kcal in een kleiner flesje. Met een minder grote hoeveelheid kan dan toch de gewenste inname worden bereikt.

Zoveel wensen, zoveel smaken.

Er zijn veel verschillende smaken en varianten verkrijgbaar. Afwisseling en afstemming op ieders voorkeuren van de patiënt zijn daardoor mogelijk. Er zijn voedingen op basis van melk, yoghurt en sap. Ze kunnen gedronken worden in de oorspronkelijke vorm maar ook worden verwerkt in gerechten of worden verdund met melk, melkproducten, vruchtensappen of met ijs.

Over het algemeen bevallen drinkvoedingen het beste als zij (ijs)koud worden gebruikt. Maar soms wordt (ijs)koud niet goed verdragen, bijvoorbeeld bij een behandeling met Oxaliplatin of bij bekende maagklachten.

Sommige smaken lenen zich er goed voor om warm gedronken te worden, bijvoorbeeld de chocolade en koffiesmaak. Enkele hartige smaken kunnen als soep genomen worden. Eventueel aangevuld met wat bouillonpoeder. Drinkvoeding wordt bij voorkeur niet verhit boven 70 graden, omdat dan vitaminen verloren kunnen gaan en de structuur van de eiwitten verandert.

Er zijn ook neutrale smaken: deze kunnen worden verwerkt in pap, in een milkshake, in soep, een smoothie of zelfs in het beslag voor een pannenkoek. De fabrikanten en leveranciers van drinkvoeding geven vaak recepten uit waardoor drinkvoeding ook op andere manier toegepast kan worden. Hier kunt u een Receptenboekje vinden.

Hoewel er dus veel verschillende varianten bestaan, kan de, vaak zoete, smaak niet altijd even lekker worden gevonden. Sommige mensen hebben last van smaakveranderingen door de behandeling of door de ziekte. Het is dan lastig om drinkvoeding te zien als een medicijn, hoewel het niet al te lekker is, is het toch goed om het op te drinken.

Hoe kan ik aan drinkvoeding komen?

Wanneer u op advies van de diëtist (eventueel na verwijzing van uw behandelend arts) drinkvoeding moet gaan gebruiken, zal de diëtist een aanvraag indienen bij een facilitair bedrijf of bij uw apotheek. Welk bedrijf zij benadert is mede afhankelijk van uw zorgverzekeraar. De diëtist meldt in de aanvraag de hoeveelheid flesjes die nodig zijn per dag en welk type drinkvoeding gewenst is. Eventuele bijzonderheden, zoals een allergie of een smaakvoorkeur kan worden aangegeven. Ook kan gekozen worden voor een zogenoemde ‘smaakbox’. Hier zitten allerlei smaken van verschillende merken in, zodat u kennis kan maken met de verschillende opties. Hier kunnen ook andere producten tussen zitten zoals een pudding en/of soep.

Binnen een paar dagen wordt de eerste bestelling bij u thuis afgeleverd. In de doos van de eerste levering zitten vaak extra papieren; deze moet u goed bewaren. Hierop staat informatie hoe u verder zelf uw drinkvoeding kunt bestellen. Dat kan via internet, maar vaak is er ook een telefoonnummer en kunt u samen met de diëtist van het bedrijf uw bestelling doorlopen. Bestel tijdig zodat u niet zonder drinkvoeding zit.

Via uw apotheek kunt u ook drinkvoeding verkrijgen. Bij de apotheek kunt u zonder recept de drinkvoeding kopen. De diëtist of een arts kan voor een machtiging zorgen zodat de apotheek de kosten bij uw zorgverzekering kan declareren. De apotheek heeft over het algemeen een heel beperkt assortiment en weinig variatiemogelijkheden.

Hoe kan ik drinkvoeding het beste bewaren?

Ongeopend is drinkvoeding bij kamertemperatuur houdbaar tot de aangegeven datum op de fles.

Na opening is de drinkvoeding afgesloten maximaal 24 uur in de koelkast te bewaren.

Hoe zit het met vergoeding?

Wanneer u op advies van de diëtist drinkvoeding krijgt via een facilitair bedrijf of apotheek en wordt de drinkvoeding vergoed door uw zorgverzekering vanuit de basisverzekering. Er kunnen wel vanuit de zorgverzekering eisen zijn wanneer de vergoeding start. De diëtist is daarvan op de hoogte. Soms kan er eigen risico worden gevraagd, maar dat kunt u zelf bij uw zorgverzekering navragen.

Wanneer u zonder advies of machtiging bij een apotheek drinkvoeding aanschaft is er niet altijd vergoeding mogelijk. Neem daarom liever eerst contact op met uw zorgverzekeraar of uw arts.

Wat moet ik doen wanneer ik op vakantie ga?

Afhankelijk van waar en hoe lang u op vakantie gaat , is het goed om bepaalde maatregelen te nemen. Neem contact op met uw facilitair bedrijf waar u op moet letten bij uw vakantie.