Voeding en Kanker info - slikken, keelBijwerking van chemotherapie en bestraling

Ontsteking van de slijmvliezen van de mond (mucositis) is een veelvoorkomende bijwerking bij chemotherapie en bij bestraling op het mond-keelgebied. Deze ontsteking zorgt voor veel pijn bij het eten, slikken en praten.

Oorzaken van een ontsteking van het mond-keelgebied

Bij chemotherapie kan deze ontsteking veroorzaakt worden doordat de chemotherapie sneldelende cellen doodt. De cellen in de mond delen snel. Chemotherapie tast niet alleen kankercellen aan, maar ook gezonde cellen die snel delen (zoals die in het mondslijmvlies). Chemotherapie kan het mondslijmvlies beschadigen en zo ontstekingen in de mond/keel veroorzaken. Ook bij bestraling van uw mond-keelgebied raken de sneldelende cellen beschadigd waardoor u kans hebt op een pijnlijke en ontstoken mond of keel. Bij gelijktijdige bestraling en chemotherapie kan deze klacht langer aanhouden dan bij bestraling of chemotherapie alleen.

De mond wordt nog sneller pijnlijk als u een gebitsprothese heeft die niet goed past omdat deze het mondslijmvlies extra kan beschadigen.

Wat kan ik doen?

Om de pijn in de mond of keel te verzachten kunnen onderstaande tips wellicht helpen. Deze tips werken voor de meeste patiënten maar het is goed om ze allemaal te proberen. U merkt dan vanzelf wat in uw situatie het prettigst is.

  • Zorg voor een goede mondhygiëne. Poets na elke maaltijd, maximaal 4x per dag, met een zachte tandenborstel en tandpasta met fluoride of gebruik een mentholvrije of milde tandpasta. Als u een kunstgebit draagt, maak deze dan schoon met een neutrale zeep. Spoel uw mond regelmatig met een zoutoplossing. Ga eventueel naar een mondhygiëniste, deze kan u helpen met een goede mondhygiëne.
  • Gebruik ijsschaafsel of ijswater om de pijn te verdoven. Doe dit niet als de kou tot extra pijn leidt.
  • Vraag uw arts om pijnstillende medicatie als eten en drinken erg pijnlijk is.
  • Kies voor zachte, smeuïge of vloeibare voeding. Dit zal minder pijn doen dan voeding waar harde stukjes in zitten.
  • Neem geen harde voedingsmiddelen die het slijmvlies kunnen beschadigen zoals noten, hard fruit, korstjes of hardgebakken gerechten.
  • Vermijd scherp gekruide gerechten, (citrus)fruit, zure voedingsmiddelen, erg zoute producten, koolzuurhoudende dranken, vruchtensappen, alcoholische dranken en sportdranken. Deze kunnen allemaal extra pijn veroorzaken.

Zure voedingsmiddelen zijn bijvoorbeeld frisdrank, sinaasappelsap, appelsap, appel. Maar natuurlijk ook in zuur ingelegde producten, zoals augurken, uitjes, zure bom.

  • Neem bij voorkeur voeding op kamertemperatuur. Vermijd hete gerechten en dranken.
  • Gebruik een kort afgeknipt rietje. Kort zodat het zuigen minder moeite kost. Het rietje zorgt ervoor dat  het contact van de voeding met de slijmvliezen van de mond beperkt blijft.
  • Als u onvoldoende kunt eten door de pijn in uw mond, kan het zinvol zijn om medische voeding met extra eiwit en energie te gebruiken. Dit kunnen poeders, drankjes, soepen en puddinkjes zijn. Uw diëtist kan dit voorschrijven. Diëtisten uit Ziekenhuis Gelderse Vallei hebben informatie en recepten verzameld. Zo geven zij tips om de drinkvoeding en poeders lekkerder te maken.
  • Als door zeer ernstige ontstekingen in de mond of keel gewone voeding (bijna) niet meer mogelijk is, kan het nodig zijn te starten met sondevoeding. Sondevoeding kan gegeven worden als aanvulling op de gewone voeding maar kan de gewone voeding ook helemaal vervangen. Dit kunt u met uw arts en diëtist bespreken.