Mensen met overgewicht of obesitas hebben meer van het enzym aromatase in het bloed. Hierdoor zou een aromataseremmer mogelijk een andere werking kunnen hebben bij vrouwen met borstkanker mét overgewicht in vergelijking met vrouwen met borstkanker zónder overgewicht. Er zijn verschillende studies uitgevoerd naar de effectiviteit van aromataseremmers bij patiënten met borstkanker. Hierbij zijn vrouwen met overgewicht vergeleken met vrouwen zonder overgewicht. Vooralsnog is het niet mogelijk om een eenduidig antwoord op de vraag te geven. De volgende informatie in dit artikel is gebaseerd op eerste indicaties.

Wat zijn aromataseremmers?

Aromataseremmers zijn medicijnen die de werking van het enzym  aromatase in het bloed remmen. Het enzym aromatase stimuleert bij vrouwen de aanmaak van oestrogenen in het onderhuids vetweefsel. De remming van de aromatase heeft tot gevolg dat de aanmaak van oestrogeen in vetcellen wordt beperkt. Omdat oestrogenen de groei van hormoongevoelige borstkanker kunnen stimuleren worden aromataseremmers toegepast bij borstkanker die gevoelig is voor hormonen dat wil zeggen met oestrogeen-positieve receptoren. De meest gebruikte aromataseremmers zijn letrozol en anastrozol.

 Effect van overgewicht bij vrouwen met borstkanker voor de overgang

In een studie bij vrouwen, die nog niet in de overgang waren, met borstkanker in een vroeg stadium werd de aromataseremmer anastrozol gegeven en werd ook de oestrogeenproductie door de eierstokken onderdrukt door andere medicatie. Vrouwen met overgewicht hadden een 60% verhoogde kans op terugkeer van de ziekte en meer dan een verdubbelde kans op overlijden in vergelijking met vrouwen met een normaal gewicht. Het is niet geheel duidelijk of dit ongunstige effect werd veroorzaakt door het effect van overgewicht op de werking van de aromataseremmer, door het effect van overgewicht op de werking van de medicatie die de oestrogeenproductie in de eierstokken onderdrukt of door andere factoren.

 Effect van overgewicht bij vrouwen met borstkanker na de overgang

In een studie met  vrouwen, die na de overgang waren,  met borstkanker in een vroeg stadium werd gezien dat vrouwen met overgewicht een hogere oestrogeenactiviteit hadden gedurende behandeling met de aromataseremmer anastrozol dan vrouwen met een normaal gewicht. Ook drie andere studies lieten een hoger oestrogeenniveau zien tijdens behandeling met aromataseremmers (letrozol en anastrozol) bij vrouwen met overgewicht. Maar dit zijn drie kleine studies en dan kan dit resultaat ook op toeval berusten.

Een grotere studie met  vrouwen met borstkanker liet zien dat 3 jaar behandeling met de aromataseremmer anastrozol het risico op terugkeer van de ziekte en overlijden halveerde bij vrouwen met een normaal gewicht. Vrouwen met overgewicht of obesitas ondervonden geen gunstig effect van behandeling met anastrozol.

Het is op dit moment niet duidelijk of de dosis aromataseremmer moet worden aangepast bij overgewicht om het gunstige effect alsnog te bereiken. Bij de vrouwen met overgewicht werden ook hogere concentraties anastrozol in het bloed gevonden. Dit zou erop kunnen wijzen dat het aanpassen van de dosis geen effect heeft.Daarbij is er ook een overzichtsstudie die aangeeft dat een op maat gemaakte behandeling juist nodig is om derisico op nogmaals kanker te verlagen. Meer onderzoek hiernaar is echter noodzakelijk. Er is vooralsnog geen eenduidig advies.

In tegenstelling tot deze resultaten liet een andere studie bij  vrouwen met borstkanker na de overgang zien dat overgewicht (een hoge BMI) geen negatief effect had op de behandelingsuitkomsten van de aromataseremmers anastrozol en letrozol.

Effect van overgewicht bij postmenopauzale vrouwen met uitgezaaide borstkanker

In een kleine studie waarbij vrouwen met uitgezaaide borstkanker werden behandeld met de aromataseremmers anastrozol of letrozol werd geen relatie gezien tussen overgewicht (de hoogte van de BMI) en het niveau aan oestrogenen.

Conclusie

Resultaten uit onderzoek wijzen niet allemaal in dezelfde richting. Er kan dan ook geen uitspraak worden gedaan of overgewicht een negatieve invloed heeft op de werking van aromataseremmers. Vrouwen met overgewicht hebben echter in zijn algemeenheid meer kans om nogmaals borstkanker te krijgen en mogelijk een grotere kans om aan hun borstkanker te overlijden dan vrouwen met een gezond gewicht. Lees meer over overgewicht en borstkanker bij Overgewicht en borstkanker.

Het advies is daarom om te proberen overgewicht te voorkomen en/of te proberen om zoveel mogelijk weer op een gezond gewicht te komen. Een gezond gewicht wordt uitgedrukt in de BMI: de verhouding tussen lengte en gewicht. Een gezond gewicht is een BMI van tussen 20-25 kg/m²; bij vrouwen ouder dan 65 komt een gezond gewicht overeen met een BMI van  22-27 kg/m² , u kunt uw BMI berekenen met de BMI meter van het Voedingscentrum. Adviezen hoe dat te doen leest u bij ‘Hoe kan ik afvallen als ik door de behandeling te zwaar ben geworden?’.